TS Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội kiêm Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế Tp.HCM, cho rằng nếu có chính sách đúng và hiệu quả, VN sẽ có những doanh nghiệp mạnh vươn ra thị trường thế giới trong vòng 5-10 năm tới
Thưa ông, với tư cách một chuyên gia kinh tế, ông nhìn nhận thế nào về ý tưởng "xây dựng lực lượng doanh nghiệp dân tộc"?
Tôi thấy quan điểm “xây dựng lực lượng doanh nghiệp (DN) dân tộc” của Thủ tướng là đúng và cần thiết, đặc biệt trong điều kiện cạnh tranh và hội nhập cũng như tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay. Chúng ta cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh của các DN trong nước, cạnh tranh DN, cạnh tranh sản phẩm và đẩy mạnh khai thác thị trường nội địa.
Nội lực là quyết định
Dù toàn cầu hóa nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế đã làm những nước có thế mạnh về xuất khẩu trên thế giới cũng phải nhận ra rằng thị trường nội địa, nội lực đóng vai trò rất quan trọng giúp thoát khủng hoảng. Và chúng ta cũng đã thấm thía điều này?
2009 là năm thử thách rất lớn đối với DN VN và cuộc thử thách năm 2009 cho thấy DN VN tuy trẻ tuổi đời, kinh nghiệm chưa cao và lực chưa mạnh nhưng tính năng động rất cao. Báo cáo gần đây của Phòng Thương mại và Công nghiệp VN cho thấy 90% DN trong nước, kể cả vừa và nhỏ, đã vượt qua khỏi giai đoạn khó khăn để trụ vững chứ không phá sản hàng loạt như một số dự báo đầu năm.
Đó là tiền đề, cơ sở để xây dựng lực lượng DN dân tộc thực sự mạnh. Tôi nghĩ nếu có chính sách đúng và hiệu quả, trong 5-10 năm tới có thể xuất hiện những DN dân tộc mạnh, phát huy truyền thống và yếu tố dân tộc VN để vươn ra thị trường thế giới.
Nhưng xây dựng DN dân tộc có đi ngược với trào lưu hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay?
Không. Ai suy nghĩ như vậy là hoàn toàn sai. Không một nước nào hội nhập mà không hình thành một đội ngũ DN dân tộc mạnh của họ. Dù toàn cầu hóa tới mức độ nào đi nữa thì các quốc gia muốn thành công đều phải có một đội ngũ DN dân tộc của họ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Nghĩa là dù toàn cầu hóa đến đâu thì nội lực quốc gia vẫn là quyết định và nòng cốt cho nội lực đó là sức mạnh của đội ngũ DN dân tộc?
Đúng vậy. Làm ăn với ai, muốn khẳng định mình thì phải có lực thực sự mới có thế để đàm phán, nói chuyện được. Do phát triển từ thấp lên cao, chúng ta đã phải chịu sức ép của các tập đoàn quốc tế lớn. Muốn vươn lên, chúng ta phải có lực, không có lực làm sao đàm phán, phân chia lợi ích ngang cơ với họ được.
Có khát vọng mới có thể bay cao
Nói xây dựng lực lượng DN dân tộc nhưng cần bắt đầu từ đâu, thưa ông?
Thứ nhất, DN dân tộc phải là DN của người VN. Thứ hai, sản phẩm của DN phải mang dấu ấn của VN, được tạo ra từ quá trình xây dựng thương hiệu, sản phẩm và sản xuất tại VN chứ không phải sản phẩm gia công. Các sản phẩm VN phải có giá trị nội địa hóa và giá trị gia tăng cao chứ không phải nhập khẩu để sơ chế ra.
Ông có lo ngại rằng nếu không có chính sách đi kèm thì xây dựng lực lượng DN dân tộc chỉ là thể hiện nỗi khát khao của chúng ta?
Tôi tin sau phát biểu của Thủ tướng trước Quốc hội sẽ có những chính sách ưu đãi đi kèm. Ví dụ như chính sách tín dụng ưu đãi theo vùng, ngành trước đây thay vì rải ra thì sẽ tập trung cho một số DN mạnh trong từng ngành. Ngoài những ưu đãi từ chính sách thuế, tín dụng còn có ưu đãi trong vấn đề đất đai, thủ tục hành chính, đào tạo nguồn nhân lực...
Hiện đã xuất hiện một số DN có tên tuổi và sức mạnh đáng kể ở trong nước và ít nhiều được thế giới biết đến. Trước mắt có nên xây dựng lực lượng DN dân tộc từ những DN này?
Trước hết bản thân những DN này phải thể hiện được khát vọng của họ trong việc xây dựng đội ngũ DN dân tộc mạnh. Họ thể hiện khát vọng đó bằng dự án đầu tư, kinh doanh, mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ, xây dựng sản phẩm. Chính phủ nên căn cứ vào đó để tập trung ưu tiên.
Ông nghĩ sao trước e ngại rằng doanh nhân VN không có niềm tin và khát khao cạnh tranh được với những “ông lớn” toàn cầu và khu vực?
Tôi cho rằng trên thương trường không có ai mạnh vĩnh viễn và không bao giờ không có kẽ hở, mảnh đất mới của thị trường để cạnh tranh. Thị trường, nhu cầu luôn luôn động nên DN nếu nhạy bén đều tìm được chỗ đứng.
Ông có tin rồi sẽ có ngày DN trong nước vươn tới đẳng cấp thế giới?
Tôi tin vì hai yếu tố, đó là DN VN năng động và lạc quan. Thử thách năm 2009 cho tôi niềm tin đó.
Phạm Dương